Cannabis sativa komt uit Midden-Europa of Centraal-Azië. Maar als antropofiele soort was het al wijdverbreid tijdens de Neolithische periode. Tegenwoordig komt het bijna overal ter wereld voor en heeft het zich aangepast aan zeer verschillende bodemsoorten en klimaatzones. Het is niet bekend als een wilde plant.

Medicinaal gebruik

In Midden-Europa was het mogelijk al in gebruik in sjamanistische contexten tijdens de Neolithische periode. Het is zeker dat sjamanen in het oude China op de hoogte waren van hennep, die ze gebruikten om een sjamanistische staat van bewustzijn te produceren, zodat ze konden goddelijke en genezen. De oude Chinese literatuur staat vol met informatie over het medicinale gebruik van hennep. In de vroegste bronnen over het Chinese gebruik van kruiden wordt gezegd dat chronisch gebruik van ma-fen ("hennepvruchten") iemand in staat zal stellen "duivels te zien" die vervolgens in dienst kunnen worden gedrukt. Helaas zeggen deze bronnen niet hoe de hennep werd ingenomen, dat wil zeggen of het werd gegeten, gedronken of verbrand als wierook.
In Gallo-Romeinse graven zijn pijpen gevonden die bedoeld zijn om hennep te roken. Keltische en Germaanse graven hebben bloeiwijzen van Cannabis sativa opgeleverd (vgl. Papaver somniferum).
Hennepproducten hadden een cultische betekenis onder de oude Grieken. De Griekse archeoloog Sotiris Dakaris, die sinds 1959 onderzoek doet naar het orakel van de doden in Acheron, ontdekte in Ephyra "zakken vol zwarte klonten hasj". Het is heel goed mogelijk dat de tempelslapers in Acheron een henneppreparaat kregen toegediend, zodat hun dromen bijzonder levendig zouden zijn. Het is ook mogelijk dat hennep, als "Scythisch vuur" (vgl. Cannabis ruderalis), werd gebruikt als wierook in de cultus van Asclepius, de god van de genezing.
Restanten van hennep werden teruggevonden in het oude Egyptische graf van Amenophis IV (Akhnaton; 1550-1070 vGT) in Tell el-'Amarna. Henneppollen zijn geïdentificeerd op de mummie van Ramses II. Egyptische mummies werden gevuld met hasj (Balabanova et al. 1992). Zo is het rituele gebruik (doodcultus) van hennep tijdens de dynastieke periode in Egypte (Nieuwe Rijk) aangetoond voor het tweede millennium vGT. Dit heeft het ook mogelijk gemaakt om het oud-Egyptische woord smsmt als "hennep" te identificeren. In Egypte heeft hasj nog steeds een rituele betekenis als sociaal-integratief element bij sociale evenementen. Mensen roken samen uit de waterpijp na de maaltijd en bij concerten en dansvoorstellingen.
In de middeleeuwse islamitische samenleving werden hennepproducten voornamelijk gebruikt als heilige planten ter ondersteuning van meditatie in verschillende soefi- en derwisj-orden. De plant raakte zo nauw vereenzelvigd met het mystieke gebruik door de soefi's dat het bekend werd als de "hasj van de armen".
In Zuid-Afrika, waar de plant bekend staat als dagga, wordt hennep nu meestal gerookt voor hedonistische doeleinden. In het verleden speelde het echter een belangrijke rol in tal van tribale rituelen. De rook ervan werd ingeademd voor waarzeggerij, en het werd soms gezamenlijk gerookt voor helende dansen. Dagga werd vaak ritueel gebruikt samen met andere psychoactieve planten (zie Mesembryanthemum spp., Sceletium tortuosum, Tabernanthe iboga).
In Zwitserland waren de hennepvelden in de allmen (de collectieve velden van een gemeenschap) ooit de locatie voor verschillende heidense en erotische rituelen die de autoriteiten interpreteerden als "heksendansen" of de "heksensabbat".
In het moderne Duitsland wordt het gebruik van geritualiseerde hennep op basis van traditionele sjamanistische patronen (zie Cannabis indica) steeds gebruikelijker. Vanwege de juridische situatie zijn deze zogenaamde hennephealingscirkels echter nog niet in detail beschreven.

Psychoactief materiaal

De chemie van Cannabis sativa is zeer complex, maar wordt nu vrij goed begrepen (Lehmann 1995). Het belangrijkste psychoactieve bestanddeel is THC (vgl. Cannabis indica), dat voornamelijk aanwezig is in de hars en de vrouwelijke bloemen en, in lagere concentraties, in de bladeren. Het meest geconcentreerde product is hasjolie, die ongeveer 70% THC bevat. De hars bevat tot 25% THC. Studies van ouder materiaal hebben aangetoond dat THC, zelfs wanneer het voor lange tijd wordt bewaard, slechts zeer langzaam oxideert tot het veel minder actieve CBD.
De essentiële olie in de plant, en vooral de hasj, bevat caryofylleenoxide. Deze geurige stof is gebruikt om politiehonden te trainen om de drug op te sporen. Essentiële olie van hennep is meestal ofwel verstoken van THC of bevat slechts sporenhoeveelheden.
De zaden bevatten een olie die rijk is aan lignan, eiwitten en het enzym edestinase. Het groeihormoon zeatine is gevonden in onrijpe zaden. De zaden bevatten ook de alkaloïden cannabamine A, B, C en D, piperidine, trigonelline en L-(+)-isoleucine-betaïne (Bercht et al. 1973). Hennepzaadolie, die wordt verkregen door de zaden koud te persen, is zeer rijk aan onverzadigde vetzuren (vitamine F).
Het stuifmeel bevat zowel A9-THC als THCA, een alkaloïde-achtige stof, flavonen en fenolische verbindingen.
Het is aangetoond dat de bladeren van cannabisspeeksel choline, trigonelline, muscarine, een niet-geïdentificeerde betaïne en, verbazingwekkend genoeg, hordenine bevatten, een p-fenethylamine-alkaloïde die in veel cactussen aanwezig is. De bladeren van Thaise en Afrikaanse populaties hebben wateroplosbare glycoproteïnen, serine-O-galactoside en hydroxyproline opgeleverd.
De wortels van cannabisspeeksel bleken friedelin, epifriedelinol, N-(p-hydroxy-3-fenethyl)-p-hydroxy-frats-cinnamamide, choline en neurine te bevatten, evenals de steroïden stigmast-5-en-3 |3-ol-7-aan
(= 7-keto-|3-sitosterol), campest-5-en-3|3-ol-7-on en stigmast-5,22-dien-3|3-ol-7-on.